بابانظر
بابانظر را خواندم؛ البته خيلي كند. معمولاً كتابهاي 300 صفحهاي را دو روزه تمام ميكنم، ولي بابانظر را نتوانستم. آنطور كه بايد، كشش نداشت. جنگ در خاطرات بابانظر، بيرحم بود و سخت. هرچند اين از استواري او و همرزمانش چيزي كم نميكرد، كه سنگين بودن كارشان را نشان ميداد. در خاطرات بابانظر، مملكت با چنگ و دندان، حفظ شده. مثل فيلمهايي كه ديدم نيست. فيلمهايي كه عراقيها در آنها احمق هستند و هيچ برنامهاي براي تهاجم ندارند و با هر تير رزمنده ايراني، يك لشكر عراقي روي زمين بيفتند. اينجا فرمانده از شدت استرس تب ميكند. ميترسد، ميبرد، توكل ميكند، متوسل ميشود. حالات انساني اين شخصيتها ملموس است. در خاطرات او كشاكش روح آدمي در عرصه بلا تصوير ميشود.
بعضي قسمتها واقعاً از خودم ميپرسيدم كه اگر من در اين شرايط بودم، ميايستادم يا فرار ميكردم؟ روايت از قلب ميدان جنگ بود. بابانظر حتي درگيريهاي بين نيروهاي خودي در ميدان را هم تعريف كرده بود. برايم جالب بود و واقعي. همهچيز توأمان در خاطرات او آمده است. قهر، آشتي، پيروزي، شكست. اما بهنظرم خواندن اين كتاب براي همرزمان بابانظر و حداقل رزمندهها، شيرينتر و قابلفهمتر است. توضيحات ريز بابانظر در توصيف جغرافياي منطقه و اسامي، چيزي را براي من و امثال من روشن نكرد. در كل كتاب من تقريباً هيچ تصوري از جغرافياي منطقه نداشتم و اين خلأ مرا آزار داده و باعث ميشد بعد از چند صفحه كتاب را ببندم و كنار بگذارم. اصلاً نميفهميدم نيروها چگونه حركت ميكردند. از شمال رودخانه فلان، بهسمت روستاي فلان، بعد از جاده فلان و... از روي بعضي از اين توضيحات ميگذشتم. چون به حالم تفاوتي نميكرد. شايد بهنظر كوچك بيايد. ولي همينهاست كه كتاب را براي من و همنسلانم خواندني ميكند.
ما بايد بفهميم دقيقا كجاي جغرافياي منطقه قرار گرفتهايم و دشمن از كدام سمت آتش ميكند. دشمن تا كجاي مرز ما را اشغال كرده و ما در هر عمليات چقدر را پس گرفتهايم. منطقه حلزوني كه بابانظر از آن تعريف ميكند، چه شكلي است. خلاصه حرفم اين است كه اينجور كتابها نقشه ميخواهد، شايد در پاورقي كتاب كه روي آن، مسير حركت نيروها با فلش مشخص شود. به يكي از دوستانم كتاب بابانظر را پيشنهاد كردم. گفت: خيلي سخت است و خستهكننده. ميشود بابانظر براي ما خستهكننده نباشد، به شرطي كه براي هرچه بهتر فهماندن اين خاطرات تلاش شود. دريافت اطلاعات و چاپ آن بهصورت خام باري از دوش كسانيكه احساس وظيفه ميكنند، برنميدارد. بايد خوب آن را تصوير كرد.
