ویژگی های شهروند مطلوب
ویژگی های سی گانۀ شهروند مطلوب، انسان مدنی و انسان عقلانی از نگاه دکتر محمود سریع القلم
ویژگی های 30 گانۀ شهروند مطلوب:
1- از راستگويی، لذت ببرد.
2- سعي نكند همه را داشته باشد: هم جذب كند و هم دفع.
3- هوش و فهم ديگران را دستكم نگيرد.
4- اتومبيل خود را برای شهروندی كه از خطوط عابر پياده حركت میكند، متوقف كند.
5- در نقل قول از ديگران، حتی ويرگولها را هم رعايت كند.
6- ذهنيت خود را از مسائل، ضرورتاً مساوی با حقيقت نداند.
7- هر چند وقت يكبار، از مخالفين خود احوالپرسي كند.
8- نه برنجد و نه برنجاند.
9- تفاوت ميان تبليغ و تحليل رسانههای غيرخصوصی را سريع تشخيص دهد.
10- به عموم مسايل محيط زيستی، حساس و عامل به عمل باشد.
11- از افراد چند شخصيتی و متملق فاصله بگيرد.
12- از زبان خود مانند سلامتی خود، مراقبت كند.
13- در قبال بدی افراد، عمدتاً سكوت كند تا نيروهاي معنوی درونی او پرورش پيدا كنند.
14- بدون چشمداشت، برای بازكردن گرههای اطرافيان خود اهتمام ورزد.
15- بهعنوان شهروند، ارزش خود را صدها درجه بالاتر از سياستمداران بداند.
16- در هفته، دو نيم روز برای رشد فردی و شخصيتی خود، وقت بگذارد.
17- حتی ساعت 3 بامداد، از چراغ قرمز عبور نكند.
18- در محيط كار و زندگی او، رنگهای صورتی، زرد، قرمز و كلاً شاد حضور داشته باشند.
19- علاقه به كنترلكردن و احاطه بر ديگران را از شبكۀ رفتاری خود، حذف كند.
20- عیوب دیگران را به صورت خصوصی، تدریجی و لحن اصلاحی به آنها منتقل کند.
21- جايی كه به او احترام نمیگذارند، نرود.
22- ادب، تربيت و متانت او نسبت به مواضع سياسياش، حضور، نمود و برجستگي بيشتري داشته باشند.
23- آنقدر تمرين كند تا از موفقيت ديگران ناراحت نشود.
24- از اجراي قانون و رعايت آييننامهها، لذت ببرد.
25- همهجا، با همهكس و در معرض هر مخاطبي، يك شخصيت داشته باشد.
26- از حلقۀ اول دوستان خود مرتب احوالپرسي كند.
27- در مغازهها، اجازه دهد كساني كه قبل از او وارد مغازه شدهاند، زودتر كارشان انجام شود.
28- مروج و مبلغ رفتار و افكار مثبت افراد باشد و نه خود افراد.
29- در ماه حداقل يك كتاب تمام كند، يادداشتبرداری كند و در منظومۀ فكری و رفتاری خود، آنها را به كار گيرد.
30- معرف و مظهر اين بيان مولانا شود: هين، خمش كن، خار هستي را ز پاي دل بكن/ تا ببيني در درون خويشتن، گلزارها
ویژگی های 30 گانۀ شهروند مدنی
1- به شهروندان عادی بیشتر احترام بگذارد تا کسانی که پست و مقام دارند.
2- بتواند 30 صفحه در مورد خود، روحیات و افکار خود بدون حتی یک جملۀ تکراری بنویسد.
3- برای خود به وسعت جهان، احترام قائل باشد.
4- در روز حداقل پانزده دقیقه برای شناخت خود وقت بگذارد.
5- از کسی سؤال خصوصی نپرسد.
6- برای هر سؤالی، چندین پاسخ متفاوت قائل باشد.
7- اختلاف خود با دیگران را با گفتوگو حل کند.
8- مبنای قضاوت در مورد انسانها: ۹۵ درصد باطن و عمل آنها، ۵ درصد ظاهرشان.
9- انتظارات خود را از دیگران به حداقل برساند و با تواناییهای خود زندگی کند.
10- راستگویی و درستکاری را نه صرفاً یک فضیلت فردی بلکه استوانۀ آفرینش بداند.
۱۱- برای کل جامعه و آیندۀ آن تلاش کند و نه صرفاً در گروه و اطرافیان خود.
12- در روز 15 دقیقه با گُل و گیاه وقت بگذراند و رنگها را تقدیر کند تا بلکه قدری از قدرت، سیاست، پول و خودنمایی فاصله گیرد.
13- در صف خودپرداز بانک، یک متر از کسی که مشغول کار بانکی است فاصله بگیرد.
۱۴- با عذرخواهی، فضای تنشها را تخفیف دهد.
۱۵- از نیاز به نمایش، عبور کرده باشد.
16- اگر میخواهد ثروتمند شود، نهادهای دولتی و حکومتی را ترک کند.
۱۷- بر کسانی که با او تفاوت فکری و سلیقهای دارند، القاب نگذارد.
۱۸- در زندگی اجتماعی و سیاسی: ۹۵ درصد فکر و مطالعه و استدلال، ۵ درصد حس، شایعات و فضاها
۱۹- تا بتواند در رانندگی بوق نزند.
۲۰- به گونهای رفتار کند که صاحبان قدرت سراغ او بیایند و نه بالعکس.
۲۱- بخش مهمی از زندگی خود را برای به جای گذاشتن میراثی ارزشمند برای جامعه، طراحی کند.
۲۲- هنگام به کار انداختن برفپاککنها برای شستشوی شیشهها، اتوموبیلهای اطراف را کثیف نکند.
۲۳- برای هر انسانی، مستقل از اینکه چه فکری دارد و به کدام گروه تعلق دارد، ارزش انسانی قائل باشد.
۲۴- از دوستیها و به خصوص حلقۀ اول دوستان خود، مانند گُل مراقبت کند.
۲۵- حداقل در دو کار گروهی به طور دائمی، برای فرو نشاندن منیتهای خود، مشارکت کند.
۲۶- اعتبار فکری افراد را در متون قابل اتکایی که تولید کردهاند، بداند.
۲۷- وارد شبکۀ ذهنی منتقدین خود شود تا جهان آنها را بهتر درک کند.
۲۸- در رفتار اجتماعی و اخلاق فردی، قابل پیشبینی باشد.
۲۹- به هیچ فرد، گروه و ملتی دشنام ندهد. با مخالفین خود، حقوقی رفتار کند.
۳۰- شأن و منزلت خود را به مراتب بالاتر از کسانی بداند که پست و مقام و منصب دارند.
ویژگی های 30 گانۀ شهروند عقلانی
۱- در روز حداقل یک بار بگوید «من نمیدانم».
۲- کمتر از کسی تقاضایی داشته باشد و عمدتاً به همت، فکر، برنامهریزی و زحمات خود اتکا کند.
۳- در موضوعاتی که اطلاعات کلی دارد، اظهارنظر نکند.
۴- دغدغۀ کانونی زندگی او، بهترین عملکرد در حرفهاش باشد.
۵- به استقبال کسی برود که با او تفاوت یا حتی تضاد فکری دارد.
۶- بدون اجازۀ قبلی از کسی، سخن او را به شخص دیگری بازگو نکند.
۷- زباله را به خیابان و از اتومبیل به بیرون پرت نکند.
۸- با رعایت حروف اضافه و با نهایت دقت، «نقل قول» کند.
۹- دائما در حال تغییر و بهتر شدن باشد، به طوری که اطرافیان تغییر را حس کنند.
۱۰- از اینکه دیگران را به خود و افکار خود دعوت کند، چه مستقیم چه غیرمستقیم پرهیز کند.
۱۱- برای محیط جنگل که به مه، نم نم باران و رنگهای زنده طبیعت آمیخته شده، وقت بگذارد.
۱۲- این ظرفیت را در خود ایجاد کند که واکنش به دیگران را حتی تا پنج سال به تأخیر اندازد.
۱۳- حدود ۱۰ درصد از وقت، انرژی و تخصص خود را رایگان صرف جامعه کند.
۱۴- در حرفهای که تخصص ندارد، مسئولیت نپذیرد.
۱۵- خوشبختی را با راحتی و مصرفگرایی مساوی نداند.
۱۶- هر دو سال یک بار، با ارزیابی کارها و رفتارهای خود به اشتباهات گذشته پی برده و خود را اصلاح کند.
۱۷- با عبارت «من اشتباه کردم» به صلح دائمی برسد.
۱۸- حریم شهروندان را رعایت کند: در نظم صفوف، خودپرداز بانک، پارک کردن، نزاکت عمومی، عابر پیاده، صحبت آرام.
۱۹- آنقدر بر قوای فکری و روحی خود وقت گذاشته باشد تا نیاز به تایید و تمجید دیگران در خود را، در یک دوره پنج ساله به صفر برساند.
۲۰- از رفتن به تئاتر به عنوان منبعی برای رشد و شکوفایی خود استفاده کند، چون تئاتر قدرتمندترین نمایش تواناییهای انسانهاست.
۲۱- در هر نوع تصمیمگیری از خرید دمپایی تا مسائل جدی حرفهای، راههای مختلف را مکتوب کند، مطالعه کند، مشورت کند و با دقت ۹۰ درصدی به نتیجه برسد.
۲۲- با عمل خود به دیگران نشان دهد، تفاوت میان 8 و 8:01 را میداند.
۲۳- در روز حداقل از پنج نفر قدردانی کند: به خاطر نزاکت، اخلاق، دانش و خلاقیت آنها.
۲۴- قبل از قضاوت کردن در مورد فردی، حداقل ده ساعت با او تعامل فکری رودررو برقرار کند تا با جهان او آشنا شود.
۲۵- «ناراحت شدن» از تواناییها، ظرفیتها و برتریهای دیگران را در خود به تعطیلی بکشاند.
26- اجازه دهد افراد، سخن خود را تمام کنند.
۲۷- به موسیقی به عنوان یک منبع تمرکز، آرامش و خوداکتشافی نگاه کند.
۲۸- حداقل ۲۰ درصد وقت خود را صرف توسعۀ فردی، فکری، اخلاقی و مدنی نماید.
۲۹- در صحبت کردن، یک سوم سؤال کند و دو سوم قضاوت. بعد از پنج سال، پنج ششم سؤال و یک ششم قضاوت.
۳۰- حداقل یک ساعت در روز مطالعه کند.
