آوینی در بین ماست
بازم يك بازي وبلاگي ديگه. اين بار داوود مراديان از من دعوت كرده كه درباره سيد مرتضي آويني بنويسم. البته خودش هم توضيح داده كه اين روزها نوشتن از آويني مد شده! راست ميگه. اين روزا ميبينيم كه بيشتر آدمها يا پسرخاله آويني بودهاند يا رفيق و همسنگر او! امروز حتي دشمنانش هم درباره او مينويسن. آش آنقدر شور شده و نوشتن از آويني آنقدر مد شده كه ابراهيم نبوي هم درباره آويني مطلب مينويسد و پيش بيني ميكند اگر آويني زنده بود، امروز با ولايت مخالفت ميكرد و به زندان ميافتاد!
بعضيها هميشه عادت دارند با اما و اگر زندگي كنند. درست مثل بعضي گزارشگران فوتبال كه هر وقت تيمشان عقب ميافتد ميگن: « اگر بتونيم در محوطه جريمه تيم حريف، يه پنالتي بگيريم و اگه اون پنالتي رو به گل تبديل كنيم، نتيجه مساوي ميشه، اونوقت ميتونيم به زدن گلهاي بيشتر اميدوار باشيم و حتي بازي رو ببريم! »
يادم هست همين ابراهيم نبوي چند سال پيش كه ويژهنامه نوشتن براي آويني مد شده بود، مطلبي نوشته بود و از ميان همهي ويژگيهاي فكري، هنري، اخلاقي و رفتاري آويني فقط از اين نكته خوشش آمده بود كه او يك روزي در يك جايي از نام « ايران » تعريف كرده بود! و نبوي از اين همه حس وطن پرستي آويني كيف كرده بود و از آويني خوشش آمده بود و دربارهاش مطلب نوشته بود! خوب وقتي كسي آويني را تنها در همين حد بشناسد و ديگر نداند كه او چه اعتقادات و چه تفكراتي درباره انقلاب اسلامي، امام، ولايت، فرهنگ، هنر، دين، حكومت، غرب، توسعه، ليبرالسيم، سكولاريسم، دموكراسي و … داشت، طبيعي است كه به چنين توهمات و تخيلاتي برسد.
اما به نظر من نيازي نيست كه بنشينيم و خيالبافي كنيم كه اگر فلاني امروز زنده بود، بهمان ميشد، مهم آنست كه ببينيم آويني در همان روزگاري كه زندگي ميكرد، كجا بود؟ چه عقيدهاي داشت؟ از چه چيزي دفاع ميكرد؟ و با چه منطقي؟ چرا كه نفس دفاع كردن هم چندان مهم نيست، مهمتر از آن چگونه دفاع كردن است. وگرنه خيليها مثل آويني فكر ميكردند، اما تاثير آويني را نداشتند و امروز به جاهاي ديگر رسيدهاند. مساله ديگر اينكه ببينيم آيا زمان آويني همه آدمها طرفدار ولايت بودند؟ و آيا در آن روزگار هيچ خطري متوجه انقلاب اسلامي و ولايت فقيه نبود؟ هيچ انحرافي و هيچ مرزبندي وجود نداشت؟ اگر داشت، آويني كجا بود؟
بزرگترين شاخصه آويني اين بود كه يك متفكر بود، اگر اهل انديشه و اهل تفكر نبود و اگر انديشهاش موثر نبود، كه ديگر لازم نبود امروز دشمنانش هم دربارهاش بنويسند! ديگر لازم نبود ابراهيم نبوي هم دربارهاش بنويسد و خيالبافي كند. اينجاست كه بايد از خودمان بپرسيم چرا چنين اتفاقي ميافتد؟ چرا آويني اينقدر مهم است كه عدهاي ميخواهند او را از ما بگيرند و ما را از او جدا كنند؟ پاسخ اين سوال، در آثار آويني نهفته است. البته نه در فيلمهاي مستندش، بلكه در آثار قلمي او. آويني نوشتههايي دارد كه حتي همين امروز هم ميتواند چراغ راه ما باشد و دقيقا به همين علت است كه رهبر معظم انقلاب او را سيد شهيدان اهل قلم ناميده است.
تا حالا از خودتان پرسيدهايد كه چرا بعد از شهادت آويني، رهبر انقلاب به او لقب سيد شهيدان اهل قلم را داده؟ با وجود آنكه معمولا همه ما آويني را با برنامههاي تلويزيونياش و مخصوصا با روايت فتحش ميشناسيم. اما چرا سيد شهيدان اهل قلم شد؟
من فكر ميكنم اين مساله يك بار معنايي براي ما دارد و ميخواهد نكتهاي را به ما گوشزد كند. سيد مرتضي آويني پيش از آن كه يك فيلمساز و مستندساز باشد، يك متفكر انقلابي بود. صاحب انديشه بود. البته ما معمولا كاري به فكر و انديشه نداريم و دلمان فقط براي همان عكسهاي آويني تنگ ميشود. اگر چفيهاي هم بر دوشش داشته باشد كه چه بهتر! اما تاكيد رهبر معظم انقلاب بر صاحب قلم بودن آويني، يعني اينكه: اي جوان حزباللهي و بسيجي، در جنگ بين اسلام ناب محمدي و اسلام ناب آمريكايي، صاحب فكر و انديشه بودن مهم است و يك الگوي خوب در اين مبارزه، سيد مرتضي آويني است.
آويني مقالات متعددي در موضوعات مختلف دارد. از سياست گرفته تا سينما، از هيچكاك تا حاتمي كيا، از هنر تا فرهنگ، از شعر و رمان و قصه تا مونتاژ و تدوين، از توسعه تا ليبراليسم، از خاتمي تا سروش!
بله نكته اينجاست كه آويني در همان دوره خودش، خط ولايت را پيدا كرده بود و با قلمش در برابر هرگونه انحرافي در مسير انقلاب اسلامي ميايستاد. با همين قلم از توطئهها و انحرافات فرهنگي سازمانيافتهي دولتي سخن ميگفت، از موسسات و مسئولاني كه با پول جمهوري اسلامي عليه انقلاب اسلامي فعاليت ميكنند و از خوابهايي كه براي ولايت ديدهاند! پس لازم نيست اسير توهم شويم و فريب دلقكهايي چون ابراهيم نبوي را بخوريم، مهم آنست كه ببينيم آيا آويني در زمان خودش، با ولايت بود يا عليه ولايت؟ و اگر با ولايت بود، تا كجا؟
نكتهي ديگر درباره شهيد آويني اين است كه بخش زيادي از نوشتهها و سرمقالههايش درباره روشنفكران ضدانقلاب، حتي همين امروز هم ميتواند مورد استفاده ما قرار بگيرد. چرا كه اولا حرف و اعتقاد جماعت روشنفكر از صد سال پيش تا به امروز اصلا دچار تغيير نشده، ثانيا آويني از شرايطي انتقاد ميكرد كه در نهايت به دولت اصلاحات منجر شد! آويني اگر آن روز درباره سروش و خاتمي و كيهان فرهنگي و محافل فكري سكولاريسم و ليبراليسم در ايران مينوشت، شرايط امروز جامعه را هم ميديد!
وي در مقالهاي با عنوان « تجدد يا تحجر؟ » در واكنش به سخنان سيد محمد خاتمي وزير وقت ارشاد مينويسد: « اشتباه دیگر دوستان ما که ریشه در مرعوبیت آنها در برابر غرب دارد آن است که آنها افق حرکت انقلاب و شرایط آماده جهانی را در این عصر احیای معنویت و اضمحلال غرب نمی بینند و بالتَبع هرگز برای وصول به این غایت تلاش نمیکنند. دگراندیشان و روشنفکران سکولار باید آزاد باشند، اما رشد و بالندگی نسل انقلاب نیز مواظبت میخواهد! دولت جمهوری اسلامی حقیقتاً به شعار آزادی مطبوعات، نویسندگان و هنرمندان پایبندی اعتقادی دارد، اما دوستان خویش را از یاد برده است و اکنون مجموع سیاست های نظام اسلامی کار را به آنجا کشانده که نسل انقلاب در هنر و ادبیات احساس عدم امنیت و بیهودگی میکند! »
آويني عضو حزب و جناحي نبود كه روزي مجبور شود به خاطر منافع جناحيش، در انتخابات با دشمنان و رقبايش ائتلاف كند! عشق آويني ولايت بود و به چپ و راست تعلق خاطر نداشت. چطور قبول كنيم چنين شخصي وقتي در برابر انحراف كساني ميايستد كه هنوز داخل نظام قرار دارند و مسئوليت دولتي دارند و خودشان را انقلابي ميدانند و وقتي در برابر نفوذ فكري و فرهنگي روشنفكران سكولار ميايستد، اگر امروز زنده بود با آنها ائتلاف ميكرد؟ امروز كه همه نقاب از چهره برداشتهاند و به صراحت با ولايت درافتادهاند. آيا با خاتمي و سروش و مهاجراني و كانون نويسندگان و ابراهيم نبوي و سايت جرس و … اتاق فكر تشكيل ميداد؟!
شهيد آويني روزهايي خطر انحرافات سروش را به ما گوشزد ميكرد كه دكتر سروش هنوز قيافه يك متفكر را داشت و مانند امروز نقاب از چهرهاش برنداشته بود، اما شهيد آويني در همان زمان هم اصل ماجرا را به روشني دريافته بود. نتيجه آنكه با مرور دوباره نوشتههاي آويني ميبينيم كه عمق نگرانيهاي وي، همين دولتي شدن سكولاريسم و ليبراليسم و غربگرايي در كشور بود و آويني زماني اينها را فرياد ميزد كه نشانههاي چنين انحرافي در كشور و در دولت سازندگي ديده ميشد و هنوز چند سالي به دولت اصلاحات مانده بود!
پسا نوشت 1: در اين كه عده اي از حزب اللهي ها قبل از شهادت آويني مخالفش بودند، شكي نيست، اما اين روزها عده اي سعي دارند كه اين مساله را آنقدر بزرگ كنند كه واقعيت فراموش شود. واقعيت آن است كه آويني در نوشته هايش به اين گروه از مخالفانش هيچ اشاره اي نميكند، اما تا دلتان بخواهد عليه روشنفكران غربزده و ضدانقلاب و كانون ها و موسسات فكري و فرهنگي وابسته به آنها و نيز مسئولان سكولار جمهوري اسلامي حمله ميكند. امروز بعضيها عمدا ميخواهند دسته اول را علم كنند و در نهايت به نتايجي چون سايت جرس و ابراهيم نبوي برسند!
پسا نوشت 2: آويني زماني از ولايت محكم و قاطع دفاع مي كرد كه بعضي ها تازه شروع كرده بودند به زدن ريشه ولايت. مسئولاني هم در اين مملكت با پول جمهوري اسلامي شروع كرده بودند به زدن ريشه انقلاب اسلامي!
پسانوشت ۳: معذرت میخوام که این پست طولانی شد. حرفهایی بود که باید زده میشد!
