همون طور که می دونین اتحادیه نجوم هر ساله در کشورهای سرتاسر جهان رقابت های متنوعی رو در بخش های مختلف برگزار می کنه. تنوع این ماراتن ها در بخش رصدی نسبتا خوبه. متأسفانه در ایران، رصدگران فقط شاهد برگزاری دو رقابت رصدی سالانه هستن  یکی ماراتن مسیه و دیگری رقابت صوفی. البته باید به برگزار کنندکان چنین رقابت هایی خسته نباشید جانانه ای گفت، چون برگزاری مسابقاتی از این دست نیازمند برنامه ریزی و پشتکار فراوان هست که الحق برگزارکنندکان، تا به حال از پس اون براومدن.

اما منجمان سایر کشورها به خصوص در اروپا و ایالات متحده، تنها به شرکت در ماراتن هایی مثل مسیه اکتفا نمی کنن و خودشون رو در رقابت های سخت تری محک می زنن. یکی از این رقابت ها، ماراتن هرشل هست. یه رقابت وسوسه کننده واسه اونایی که در ماراتن مسیه به مراتبی در سلوک معنوی دست پیدا کرده اند

جایزه ای که اتحادیه نجوم به برندگان این ماراتن میده، هرشل نام داره. کسب یه همچین جایزه ای در کارنامه یه منجم آماتور واقعا افتخار آمیز هست. البته به همین راحتی ها هم نیست. اتحادیه نجوم، جایزه هرشل خودش رو به کسی اعطا می کنه که بتونه تمام 400 جرم کاتالوگ هرشل رو در یه شب، رصد کنه  ماراتنی که میشه گفت حدود 3 برابر دشوارتر از مارتن مسیه هست. البته اتحادیه نجوم رقابت های جالب دیگه ای رو هم برگزار می کنه که نیاز به ذکرشون در این پست نیست.

اینا واقعات غرایب  رو گفتم تا به اینجا برسم که در بین خیلی از رصدگران و به خصوص رصدگران ایرانی، بسیاری از اجرام کاتالوگ های مختلف ناشناخته مونده و کمتر کسی هست که سراغی از اونها بگیره. اکثرا رو همون اجرام مسیه زوم می کنن. واقعا من موندم که چرا ما از دیدن این اجرام تکراری خسته نمی شیم (البته خودمو میگم، قصد جسارت به ساحت شما رو ندارم!)...واسه همین قصد دارم تا در این کلبه کوچولو، شما رو مهمون کنم تا یه کم با این اجرام غیر ستاره ای که واسه اکثر ماها ناشناخته هستن، با هم دیگه آشنا بشیم.

به مرور زیباترین اجرام کاتالوگ های بین المللی رو با هم بررسی می کنیم. من اون چیزایی رو که از این میزبان های آسمونی در پشت تلسکوپ های مختلف یا دوربین دوچشمی دیده ام، واستون میگم. اگه شما هم به دیدارشون رفتین، برای من هم در مورد زیبایی هاشون و جزئیاتی که از پشت چشمی دیدین، شرح بدین. خیلی خوشحال میشم.

چون اسم کاتالوگ هرشل اومد، ترجیح میدم واسه بار اول از این کاتالوگ بین المللی شروع کنم. چندتا از زیباترین اجرام کارولین هرشل رو معرفی می کنم. اگه ندیدین شون، امشب حتما برین و یه سری بهشون بزنین! بعدش در دفترچه خاطرات رصدی تون بنویسین که چه شب رویایی رو با اجرام کارولین هرشل پشت سر گذاشتین!

برای برنامه ریزی واسه رصدشون حتما از نرم افزار هایی مثل  Starry Night و The Sky کمک بگیرین.

هنگامی که دارین از مشاهده این اجرام لذت می برین، به 250 سال قبل برین و کارولین رو با تلسکوپش در کنار خودتون مجسم کنین که با چه شوق و علاقه ای در حال ثبت مشاهدات خودش هست

و حرف آخر اینکه اجرامی که معرفی می کنم، به نظر من زیباترین اجرام فهرست کارولین هستن. البته همه اینها زیبا هستن ولی اگه کسی جرم دیگه ای رو از این فهرست سراغ داره که به خوشگلی اجرام معرفی شده هست ، بگه تا من هم از لذت دیدنش محروم نشم.

NGC 7789 : یه خوشه باز زیبا و شناخته شده که در ذات الکرسی جا خوش کرده! با وجود اینکه هیچ ستاره درخشانی نداره، ولی مجموعه ای غنی و انبوه هست. در مقایسه با خیلی از خوشه های دیگه، ظریف تر و دلنوازتره  باید خودتون دیدنش رو تجربه کنین تا ببینین که چه زیبا انبوه ستاره هاش مثل تار و پود تور ریزبافتی در مقابل چمشاتون قرار گرفته. اغلب رصدگران اون رو به اسم " خوشه کارولین " می شناسند ولی بهش " خوشه باشکوه " نیز میگن. با دوربین دوچشمی به دور از نور شهر، توده ای کم فروغ ازش دیده میشه که در حدود 3 درجه ای جنوب شرق ستاره درخشان بتا- ذات الکرسی قرار گرفته. اما اگه با یه تلسکوپ آماتوری مناسب (6 تا 8 اینچ) بهش نگاه کنید، اونوقت می بینین که صدها ستاره کم فروغ اون دارن به افتخار شما، سو سو می زنن  در بزرگنمایی 200 برابر، من تونستم یه لکه کوچک، تاریک و بدون ستاره رو در مرکزش ببینم.

NGC 225 : یه خوشه پخش که در زیر یه آسمون تاریک با هر تلسکوپی که ببینیدش زیباست. این خوشه رو می تونین در نیمه راه بین گاما و کاپا- ذات الکرسی پیدا کنید. واسه خود من این خوشه شبیه شکلهای مثلث مانندی درون هم هست که با دنباله کوچکی از ستاره ها از هم جدا شده اند. من با یه تلسکوپ 8 اینج تونستم حدود 10 تا 15 تا از ستاره هاش رو ببینم... آی نفس کش...! ببینم کسی هست که تونسته باشه بیشتر از 15 تا ستاره این خوشه رو تشخیص داده باشه؟... ما حریف می طلبیم

NGC 381 : خوشه ای کم نورتر و کوچکتر هست که از قدر 9 درست در 1.6 درجه ای گاما- ذات الکرسی واقع شده. در تلسکوپ های مناسب و چشمی میدان دید باز به صورت زنجیری از ستاره ها دیده میشه که به سوی مرکز امتداد داره. دنبال چی میگردین؟ نمی تونین رو نقشه پیداش کنین متأسفانه این خوشه در اطلس آسمان 2000 جا افتاده و شما خودتون باید پیداش کنین! از Starry Night کمک بگیرین.

NGC 659 : آخرین خوشه باز کارولین در ذات الکرسی هستش که مثل تکه ای از راه شیری به نظر میرسه. تا حالا به مثلث زیبایی از ستارگان که ستاره 44 – ذات الکرسی در میان شون احاطه شده توجه کردین؟ اگه نه، حتما امشب این کار رو بکنین و ازش لذت ببرین. من با هیچ تلسکوپی تا به حال بیشتر از دو دوجین ستاره در این خوشه ندیده ام! شما چطور؟ واسه پیدا کردنش باید سراغ ستاره دلتا- ذات الکرسی برین و شمال غرب این ستاره رو نگاه کنید. البته M 103 و NGC 663 هم راهنماهای خوبی واسه پیدا کردنش هستند. مشاهده این سه خوشه زیبا از توی دوربین دوچشمی لذت خاص خودش رو داره. طوری کنار هم قرار گرفته اند که انگار قبلا با هم توی این نقطه از آسمون قول و قرار گذاشته بوده اند

NGC 7380 : یه خوشه مثلثی شکل در قیفاووس که با یه سحابی نشری کم نور و بزرگتر احاطه شده. بدون صافی سحابی، خیلی سخته که سحابی نشری رو بتونین تشخیص بدین. من خودم رو کشتم ولی نتونستم بدون فیلتر ببینمش  صافی سحابی O3 به دلیل اینکه تضاد سحابی رو با زمینه آسمون به شدت افزایش میده، واسه مشاهده این خوشه مناسبه. میگید نه، امتحان کنین!

خب فکر می کنم تا همین جا واسه این پست بسه! داره مطالب این پست زیاد میشه، واسه همین بقیه اجرام کارولین رو در پست های بعدی بررسی می کنم.

آسمون دلتون پر ستاره باد